مجتبى ملكى اصفهانى

125

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

اين اصول عبارتند از : برائت ، احتياط ، تخيير و استصحاب . « 1 » اين چهار اصل در تمام ابواب فقه جريان دارند ، ولى ساير اصول مانند اصل طهارت ، اصل صحت و . . . در ابوابى خاص جريان دارند ؛ و امّا تعدد اين اصول به خاطر اختلاف حالتهاى شك است ؛ به عبارت ديگر : مجراى اين اصول متفاوت است و هريك در حالتى از شك جريان دارد كه اصل ديگر در آن حالت جريان ندارد . - مجراى اصول عملى : دقيقا نمىتوان چهارچوب مشخص و معيّنى را براى جريان اين اصول بيان كرد به گونه‌اى كه تخلف‌ناپذير باشد ؛ ولى در عين حال ، مرحوم نائينى مجراى اين اصول را چنين بيان كرده : - شك دو صورت دارد : 1 - مشكوك حالت سابقه داشته باشد و شارع هم آن حالت سابقه را معتبر دانسته باشد . اينجا محل جريان استصحاب است . مثل اينكه شخص سابق مىدانست كه نفقهء پدر بر او واجب است زيرا پدر او فقير بوده ، ولى الآن احتمال مىدهد فقر پدرش بر طرف شده باشد و بنابراين شك پيدا كرده كه آيا باز هم نفقه پدر بر او واجب است يا نه ؟ در اين حالت ، وجوب نفقه را استصحاب مىكند . 2 - مشكوك حالت سابقه نداشته باشد ، يا داشته ولى شارع آن را معتبر ندانسته باشد ، اين حالت سه صورت دارد :

--> ( 1 ) برخى گفته‌اند استصحاب اماره است . به عنوان « استصحاب » رجوع شود .